Di polîtîka navnetewî da serhedên xweparistina netew û mirovan

Cankurd

Yek ji astengên tev bilind ên li ber zagonnasên zagona navnetewî ne, mijara “Prävention” e, ku Wîlayetên Yekbûyî yên Amerîka (USA) bi şêweyekî nû rave dike û li gor wê ravekirinê ramyariya “ Target killing – Kuştina armanckirî ” li derveyî welatê xwe bi kar tîne, û ji xwe re wê şêweya livbaziyên kuştinê, bi avêtina rakêtan ji hîlokopteran ve, an kuştina “Neyarên têrorîst” li welatên dûr, wek mafekî zagonî dibîne, bê ku guh bide bangewaziyên ji bo mafên mirov tên kirin an jî guh bide wan bingehên zagonî yên, ku cîhan îro li ser radiweste û kar dike.

Prävention ewe, ku dewletek an hêzek li dewleteke an hêzeke dî bide, gava ew di wê gumanê- an jî wê baweriyê – da be, ku ew hêz dê hêrişekê bike . Bi Kurmanciyeke asantir: Berî ew li min bide, ezê li wî bidim..an jî: berî ew bi hêz dibe, ez wî ji lîskê derxînim.

Ev şêweyê nû ji xêzkişandinê di bin têkiliyên navnetewî re, ji aliyê Amerîka û Israîl ve wek ramyariyeke xweparistinê ji lêdanên biyanî yên têrorkirinê tên diyarkirin û bi cîhanê jî tên pejirandin. Lê belê ev terzê ramyariya, ku van herdu dewlet li xwe maf dikin, ji aliyê gelek zagonparizan û hinek dewletan ve,û li Europa jî, wek livbaziyên ne mijareyî tên nirxandin.

Van rexneyên tund, ên ku li Amerîka û Israîl tên kirin, wek pêlên berê yên “Antî-Amerîkanîsmus” û “Antî- Sêmîtîsmus” ji aliyê gelek roşenbîrên amerîkî û cihoyî ve tên dîtin, tevî ku Europa bi Amerîka re di hindir gelek peymanên navnetewî da ji zû ve wek “Mala dostan” hatiye jimartin, û Europa piştvanekî ramyarî û diravî yê mezin e bo Israîlê.

Di nav vê tevlihevbûnê da, bi karanîna hinek bêjeyan sireke mezin dilîze, gotinên wek “mafên mirov”, “Zagonên navnetewî” û “Cengên dij bi mirovatiyê” ciyekî nizim distînin, lê li hember wan bêjeyên wek: “Berjewenî û lişta netewî”, “Tunekirina têrorê” û “Di xew da girtina kewan” bêtir belav in, û li ser “Human Bomb – Bombeya mirovî”, ku pêwîste ew ji hev bite şelandin û bê hikarî hîştin, hîn berî niyetek ne baş li ba wî pêda dibe.

Amerîka ji bo vê yekê zagoneke, ku di sala 1837ê da bi navê “Rewsha Caroline” heye, ji xwe ra dike bingeh. Ew zagon, bi şalyarê Amerîka yê derve jî “Webster” hatiye navkirin. Û wek “Webster form” belav e. Lê di wê formê da hatiye, ku mafê kuştina kesekî bi dest dewletê da heye, gava dijwarî wilo mezin be, ku çareyeke dî li ber nemaye û di demeke wilo teng da, ku eger ew mirov neyê kuştin, dê ji bo civatê bibe egera bobelateke mezin, û rewşeke dijwar bo tevan wê pêda bibe. Peymana mafênmirov a europî jî ev bi şêweyeke pir zirav û teng xistiye bendê (2-A). Lê tişt, ku niha sermîriya George W. Bush û sermîriya Sharon li Israîlê dikin, hîç nakevin bin wê formê û wê armancê, ku “Webster form” armanc kiriye.

Li gor “Doktirîna Bush” , ji hêzên hêminiya amerîkî tê xwastin, ku bê westan her kesekê guman li ser heye ewê karekî têrorkirinê an jî alîkariya têrorîstan bike, di cî de bite girtin, binçavkirin, ji girtiyên din û ji mafparizên wî cihêkirin, û eger guman li ser wî mezin bû, hîn di berçavkirina wî da bite kuştin. Eve jî li ser bingeha gumankirinê bi cih tê, pir pêdivî bi zagonê tune û bi egera, ku gava lêdanek vê carê li Amerîka çêbibe, wê lêdaneke bi çekên tevkujî be, û di vir da bergeh bo dudiliyê di standina biryarên pir tund û tûj da tune. Amerîka ev şêwekariya “nêçîrvaniyê” Li Afganistan û Yemenê bi kar anî û Israîl jî ji zû ve bi kar tîne.

Lê wek çawa hêrişkirina dewleteke xudan çekên atomî ser dewleteke dî ya xudan wan çekan, wilo jê re rê nayein vekirin û dîtin, wilo jî naye pejirandin, ku harmirovek bite kuştin li ser gumana, ku dibe ew di demekî pêş da bavê ser hinekên din an dibe ew kesekî bikuje. Hem di “Rêbazê – Sharîe’tê” û hem di zagonê da jî, her kesek bêsûc e, ta sûcê wî bi cih dibe. Heger ev xêz ne hat berçavkirin, dê tevlihevî di saziya zagonî ya navnetewî da jî pêda bibe, û gava dewletek hêriş ser ya dî bike û li ba wan çekên tevkujiyê hebin, dê teviya hêminiya cîhanî û jîna mirovî bikeve dijwariyê.

Mafê her netewekê ye, ku xwe ji hêrişên hovane yên hindir û yên derve biparize, lê pêwîste mafê her mirovekî jî di jînê de hebe û pêwîste jîna wî bite paristin. Eve ji dawiya cenga cîhanî ya duwê ve (1945) yek ji bingehên mafê gelan û mafê mirovan e.

Bi têkçûna vê bingehê ra, êdî kesek nema dizane, ew ta çi pileyê ketiye nav giloverka dijwariyê, ka jîna wî hatiye paristin an ne. Ji aliyekî dî ve ew “mêkanîzma kontrolkirinê” tune ye, da her dewletek li gor liştên xwe yên ramyarî, aborî an stratîcî bigave û serhedên xweparistinê derbaz bike an biçirîne. Taybetîkirina mafê dewletekê an deselatiyekê di tunekirina kesekî an saziyeke dî da, bi çi awayî dibe bila be, nabe bingeheke xweparistinê bo gelan an bo mirovan.

Bêguman niha du şêweyên bi destxistina çekan hene, ku hinek welat an sazî wek neyarên hovane bên xuyakirinê:

Yek- Çekên tevkujiyê (atomî, biolocî û kîmiyawî).

Du – Pêdakirina kesên xwekuj “human bomb”, ku wek di kiryarên têrorîstî ya sala 2001ê da li Washington û New Yorkê çêbûne.

Amerîka vê rewşê li ser xwe û li ser dostên xwe û bi taybetî Israîlê, wek dijwariya tev mezin dibîne, û gava têkiliyeke xurt di navbera welatên xudan çekên tevkujiyê û saziyên xudan mirovên xwekuj da hebin, ew pileya dijwariyê bilindtir dibe.

Raste, ku welatên wek Hindistan û Pakistan xudan çekên atomî ne, û carcaran jî hespên cengê di ber hev re dibezînin, lê tirsa Amerîka çênebûye, ku van dewlet dê rojekê hêriş ser wê bikin, û di rastîniyê da têkiliyên herdu layan bi Amerîka re gelek xurt in. Amerîka ji wan welatên wek Iraqê ditirse, ku berê çekên kîmiyawî dij bi gelê Kurd di Helbeçe û derên din da sala 1988ê bi kar aniye û di cengê da dij bi leşkerê îranî jî aniye. Di vir da divê em ji bîr nekin, ku Iraq xwe wek neyarekî bênavber ji Israîlê ra dide xuyakirinê û di cenga Kuweytê da çend rakêt avêtibûn ser Israîlê. Amerîka hêminiya Israîlê ji xwe re wek kêşeyeke stratîcîk dibîne. Guman li ser Iraqê hene, ku têkiliyên Sedam Husên bi saziya Al-Qaîde re hene an hebûne, Al-Qaîde jî wek neyarê tev dijwarê Amerîka û Israîl tê jimartin. Ji xwe George W. Bush hemî gavên xwe di bin durişma: “Cenga dij bi Têrorê” davêje.

Li ser vê yekê Amerîka bi dulayîbûna siniçiyê “Doppelmoral” tê bersûckirin, ji aliyekî ve çavên xwe li ser hinek dewletan dadimirîne, tevî ku li ba wan çekên tevkujiyê hene û wan dewlet xwe bi xwe jî wek hêzên xudan atom didin nasîn, û li aliyekî din pişthesp bûye û berê xwe bi tang û top û keştî û balafiran daye Deryayê Hurmiz bo roxana deselatiya Sedam Husên, ne bi egera ku Sedam Husên mafên mirov bincil dike, lê ji ber ku guman li ser hebûna çekên wî yên tevkujiyê çêbûye, tevî ku ta niha desteyên lêgerînê yên (UN) ev guman bi cih ne kirine. Di vir da nimûneya Korea Bakur û çekên wê yên tevkujiyê tê zimên.

Benda 43ê ji peymana Haag a 1907ê, ku zagonên cengê li ser zeviyên dagirkirî tîne lêvkirinê, maf dide her dewletekê, ku hêminiyê di welatên dagirkirî da bi cih bîne, û diyar dike, ku ev hêminî histobariya dewletê dagirker e, lê belê bendê (3) yê peymana Genfê bo mafên mirov (1949) hîç nahêle dewletek jîna kesên, ku ne di cengê da ne, têxîne dijwariyê, û ji ber vê yekê livbaziyên kuştinê yên Israîl û Amerîka dikin û bi egera “rawestandina têrorîstan” berî xwe digihînin deriyê malê, nayin pejirandin û wek hêrişên bê bingeh ji aliyê zagonnasan ve tên dîtinê. Bi ser vê yekê ve jî, ji dewletên dagirker tê xwastin, ku mafên mirov di welatên dagirkirî da biparize û wilo ji Israîl tê xwastin, ku di welatê Filistîniyan da jîna mirovan û azadiyên ramyarî biparize. Di vir da histobariyeke mezin dikeve ser milên dewletên dagirker, bi zûkî naye rakirin. Dema “Faî’lên mechûl- kuşterên nenas” li bakurê Kurdistanê her roj mirov dikuştin, dewleta Turkan xwe ne dilivand. Ev jî dij bi vê peymanê ye.

Tevî ku livbaziyên xwînî bi xwe re jîna gelek mirovên ne di cengê da tune dike an wêran dike, lê gava rê li ber dewletekê, wek “rewşeke taybet” bite vekirin bo neyarên xwe an kesên, ku li ser guman heye bibin neyar, li her derekê bikuje, wê hemî dewletên dagirker, wek Rûsiya li Çaçanistanê, Hindistan li Kaşmîrê, Turkiye li Kurdistanê û hinekên din li derin din, vê “rewşa awarte” di devê xwe da bikin beniştê cûtinê û bavêjin ser mirovan. Ev bi xwe re tevliheviyê tîne û rewşa tirs û têrorkirinê pêda dike, hîç nabe alîkarî bo tunekirina têrorê. Lew re ji bo xweparistinê serhedên zagonî hene, divê her kesek û her welatek wan serhedan derbaz neke û di nav çembera mafên mirov û mafên gelan da bigave. Dixwazê bila ew dewlet ya tev mezintir û tev bi hêztir be jî.

Di verisandina girêkên teşqelanê da, çi yên herêmî û çi yên navnetewî bin, bo teviya cîhanê giring e û bi xwe re hêminî û aştiyê tîne, bincilkirina wan girêkên kufitî rewşêd wilo nebaş li cîhanê pêda dikin û bi xwe re ceng û hevkuştinê tînin.

Alîgên serokê Sûrî çi dixwazin?

Cankurd

03.04.2007

Alîgên “alîgerên” serokê sûrî, Dr. Beshaar Alassad, îro ji du aliyan ve hatîne bo piştvaniya wî di van rojên teng da bikin, hem ji aliyê amerîkî ve û hem jî ji aliyê kurdî ve. Ji aliyê amerîkî ve xanim Nancy Pelosî, ku ji ber xeleka 8ê ya California ve (piraniya bajêrê San Francisco û hinek cihên) bo Kongirês, û di 04. 01. 2007 da ji aliyê Kongirês ve, wek zimandar hatibû hilbijartin. Ev xanima demokrat, ku her tiştekî Georg W. Bush jê heznake wê deyne ser maseya gengeşiyê, ne tenê di tenga Iraqê re li hember ramiyariya Rêpublîkaner radiweste, ew dixwaze çembera xeyidandina wan ewqas fireh bike, da ewana serokê xwe Georg W. Bush di bin zorê kin û bişînin mal. Lê em tev dizanin ku Demokrat hîn bêtir ji Rêpublîkaner neyartiyê li hember dîktaturên wek Essed li xwe diyar dikin. Ji xwe pakêta dij bi ramiyariya Essed ya ku sala 2003 di Kongirês da derketiye, ji aliyê komek mezin a Demokratan de bû, bi serkêşiya Eliot Engel ê, ku yekemîn nûnerê Kongirês bû, yê deriyê nivîsgeha xwe ji me re, weku nêneriya “Syrian Democratic Coalition – SDC” di payîza 2003 da vekiriye û bi germî silaviya me kiriye, ne tenê wilo, paş ku sekretêra wî em demek dirêj di avahiya Kongirês re, ya wek mûzeyekê ye, gerandin, em birin odeya Lobiyîstan, ku tenha ewên hikariya wan di ramiyariya amerîkî da heye, li wir dibin mêvan, hem bo me û hem bo karmendên wê odeyê, gavek gelek berbiçav û mezin ber bi hembervaniya sûrî bû. Demokrat dixwazin serokê sûrî û partiya Baas rojekê pêş da ji deselatiyê bên avêtin.

Lê bo çi xanim Nancy bi vê serlêdanê radibe, eva ku ji aliyê Georg W. Bush ve wek piştvanî bo dewletek têrorîstan diparêze û rê dide wan kesên ku ciwanên amerîkî li Iraqê dikujin, destê wê sîstemê di xûna Refîq Herîrî de ya û di ya 22 kesên bi wî re bûn, û aşkere piştvaniya HAMAS dike, ewa ku serêşiyê bo Amerîka di herêmê da pêda dike…? Bersiva vê asan e: Xanim Nancy Pelosi dixwaze Georg W. Bush ji mala sipî bavêje. Lew re em dikarin bibêjin, ku hinek eger û ûştên hindirî yên Amerîka hêlane ev xanim biçe serlêdana Şamê, tevî ku ew biharin renganreng bi ser wan egeran dike û dibêje, ew hîvîdar e ku serokê sûrî ramiyariya xwe ya çewt biguhêre, lê ew jî wek me dizane, ku Esed wê vê serlêdanê wek pişrastbûna ramiyariya xwe li ber xelkê binirxîne.

Hema bo çi hinek partî û kesaniyên Kurd dixwazin derbasbin nav “Meclîs Eşşeeb” li Sûriyê, eve bo min hîn baş zelal nebûye. Di odeyên Paltalkê da gelek kadro û serekên partiyan peyivîn, lê belê ji min re hîn tarî ye, rohnî nedaye…Çawa Kurd di va dema tengahiya ku rêjîma Essed têda, dîsa li hev nakin, û her kesek li bercewendî û lişta xwe ya partînî digere. Ewên ku wek alîgên sîstemê dihatin nasîn niha bi hişkî davên ser sîstema deselatdar û dibêjin: “Vane hêzên navneteweyî êdî li ser sînorên sûrî ji du aliyan ve (Golan “Çolan” û Lubnan) pawaniyê dikin, û Amerîka di Iraqê da bûye hevcoyê Sûriye…û ev rêjîm dîktatur û dij bi Demokratiyê ye!” û ewên ku berê her tiştekî nebaş li ser vê rêjîmê digotin, îro dixwazin ciyê xwe di “PARLAMENT” a wî ya kertonî da bigirin…Heylo, ma evana sirên xwe di şanoyê da bi hev diguhêrin?… Li min biborin, ezê di vir da bibirrim, da ez niha guhdariya serekekî dî yê van partiyan bikim, dibe ku ew piçek rohnî bavêje ser vê lîska ku diyare ez baş tênagihimê…

Bo çi bombeyek atomî ya dî li cîhanê pir e?

Cankurd

29.07.2005

Weku diyar dibe, deselatdariya îranî ya têrorê bizavên xwe ji zû ve kirine, bo bi destxistina kanînên zanistî, teknîkî û mijareyî bo avakirina çêkirxaneyên pêdakirina hêza atomî. Di karê xwe da jî bêwestan pêş ve diçe, peymanên navneteweyî bo kêmkirina hejmara bombeyên atomî napejirîne, bi virr û fort û direwan xwe ji ber kontrolkirinên navneteweyî yên atomê dide aliyekî an jî hinek karên xwe di vî warî da vedişêre. Ji xwe kanînên Iranê yên diravî xort in û dikare bernameyên wilo mezin bi asanî bide diravkirin.

Ew dibêje, ku mafê Iranê heye hêzingiyê ji atomê bistîne, ji ber ku ji 1 Kg Zêt “Petrol” tenê 12 KW/K, di katekê “saetekê” da, dertê, lê kîlogramek Uranê tîmarkirî 350.000 KW/K dide. Bo malek ji 4 seriyan her salê li welatekî wek Almaniya, ku gelek acetên kehrebeyî di malan de hene dora 4500 KW/K pêwîstin.

Raste, ku kehrebê ji atomê bi terzekî xort û gewre tê pêdakirin, lê belê sotandina şivên Uranê tavek radiyoaktîv û kuşter pêda dike, ku hemi jîndariyê tune dike an wêran dike.

Niha di hembarên dewletên xudan bombeyên atomî da li cîhanê dora 13000 seriyên teqînok ên atomî hene, ku bo sîlkirina jînê “Overkill” li ser rûyê zevînê bi giştî gelek caran bese.

Li ba Amerika (USA) : 5300

Rûsiya: 7200

Çîn: 400

Fransa: 350

Birîtaniya: 185

Hindistan: 60

Pakistan: 48

Israîl: 200

Korêya bakur: Hejmar ne diyar e.

Iran: Hejmar ne diyar e.

Li teviya cîhanê sala 1999 (436) atomxaneyên bo pêdakirina kehrebê “cereyanê” hebûn, ku 17% ji daxwaza mirovan ji hêzingiyê bi cih dihanîn. Sala 1986ê bobelatek mezin li Çîrnûbîl a Sovyêtistana berê çêbû, lew re tirsek mezin a mirovan heye, ku tiştekî wilo li her welatekî xudan çêkirxaneyên atomî ne çêbibe.

Almaniya, ku xudan gelek çêkirxaneyên atomî yên bo pêdakirina hêzingiyê ye, biryara xwe daye, ku sala 2020 van atomxane nemînin û di ciyê wan da jêderin dî yên hêzingiya kehrebê bi kar bên, wek firfirkên bayî yên mezin û bi hêz. Hinek partiyên, ku “kevinperest” tên jimartin, dixwazin von çêkirxaneyan ta sala 2039 bihêln, lê hinekan ji wan zûtir vemirînin û ji holê rakin.

Di 16.08.1945 (Kat 05.29.24) de cara yekê bû li cîhanê bombeyek atomî li çolistana New Mexico li Amerîka hat teqandin.

Kuvarka dûmanî ya radioaktiv hîngê tirsek mezin xist dilên hemî mirovên ku ew bi çavêd xwe dîtine an wêneyêd wê dîtine an jî li ser wê bombeyê xwendine û bihîstine.

Di 06.08.1945 da firokvanê amerîkî Paul Tibbets bi hilgira xwe “Enol Gay“, ku bo rakirin û avêtina bombeyên B 29 bû, ji fîrgeha Tinign li Pasîfîk ber destê sibê firiye, û di ser bajêrê japonî Hîroşîma re derbas bû. Hîngê Amerîka ketibû cengê dij bi Japonê di gelek welatên başûrê Asiya û di zireyan “behran” da.

Ji bilindiya 600 metir ve, kat 08.16 bombeya bi navê “Little BoyZarokê biçûk” berda xarê. Ew cara yekê bû di dûroka mirovatiyê da bombeyek wilo ji firokekê da tê avêtin. Ta niha hejmara rastîn a kuştiyan çiye ne diyar e, lê di navbera 90.000 – 200.000 mirov e, ku bi wê bombeyê hatin qirkirin û %80 ji avahiyên bajêr hatin herifandin. Ji germîna bilind a bi wê teqînê re pêda bûye, govdeyên mirov û sewalan di kêmtirî kitek demî da diteqiyan. Paş wê bombekirinê bi salan û ta niha jî paş 60 salan hîn mirov bi egera wê hêrişa hovane bi nexweşiyên radioaktiviyê dimirin.

Paş ( 3) rojan ji wê yekê, amerîkanan bombeyek dî berdan ser bajêrê japonî yê bi navê Nagazakî.

Zanayên atomê yên ku ji aliyê fermandariya leşkerî ya amerîkî ve hatîne berkarkirin bo pêdakirina bombeya atomî wek Robert Oppenheimer, Edward Teller, Enrico Fermi û Niels Bohr, teva li zankoyêd almanî xwendibûn an jî bi nijadê xwe alman in. Wek diyar dibe, di dema cenga cîhanî ya duwê da zanayên atomî yên alman bizava xwe dikirin, ku ji Adolf Hitler ra bombeyek qirkirina tevayî pêda bikin. Lê Xwedê kir; ew kar hîngê bi ser neket.

Ma deseletadariya têrorê ya Iranê wê bi bombeyên atomî li kê bide? Li Israîl? Em tev dizanin, ku li ba Israîlê jî gelek bombeyên atomî hene û dikare xwe bi wan biparize an bi hêrişek ters rabe. Wê rewşa herêmê çawa bibe, gava du dewlet Rojhilata Navîn bi van bombeyên qirkirina tevayî li hev bidin?

Ez dibînim, ku yek bombeyek atomî ya dî  ji cîhanê re pir e, û pêdakirina wê berî her kesekî û her neteweyekê bo gelên Iranê gavek ber tevkujî û qirkirinê ye. Ji teviya mirovatiyê tê xwastin, ku hejmara van bombeyên wêrankirina jînê kêm bike ne bêtir bike.

Rêjîma Baas li Sûriyê diheje

Cankurd

11.11.2005

Sûriye ji sala 1963ê da, di bin destên partiya Albaas Alarabî Alîştîrakî da ye. 42 salin gelên sûrî ji azadiya ramiyarî, demokratî û mafên mirov bêpar mane, bi taybet jî gelê me yê Kurd, ku nêzîka % 17 ji teviya rûniştvanên sûrî ye.

Di van 42 salan da, bêkarî, belengazî û hejarî deh qatan ji berî destpêkirina deselatdariya Albaas bêtir bûye. Hem Mafiya aborî û hem jî ramanên têrorî ciyê xwe di nav civaka sûrî da girtine. Kuştin, lêdan, talankirin, dizîkarî, sextekarî û bedkariyên cûrecûre pir belav bûne. Çînên binî bêtir ji ber zorbaziya partiya Albaas dinalin. Ev jî egerek ji wan egeran bû, ku bi hezaran ciwanên kurd, çi mêr û çi afret, bi ber bayê PKK ketin û berê xwe dan çiyayên Kurdistanê, bi armanca, ku biçin tev li şerê çînî û xwînî yê PKK bibin. Em giş dizanin wê livê çi encam da.

Li Sûriyê, di bin zordariya Baasiyan da, du serhildanên xwînî çêbûn, yek di dema Hafêz Alasad da û yek jî di dema kurê wî Beşşar Alasad da. Di sala 1980ê da, ku jê re dibêjin serhildana îslamî ya Ixwan Muslimîn çêbû. Di wê serhildanê da bêtir ji 50.000 mirov hatin kuştin. Parek ne biçûk ji wan kuştiyan li bajêrê Hema bû. Li wî bajêrî jî gelek êlên Kurdan ji dema Eyûbiyan ve bi cih û war bûne. Malbatên wek Berazî, Silo, Qadir Axa, Zaîm û hinekên dî Kurdin. Du rêberên tewr mezin ên Ixwan Musilmîn jî hîngê Kurd bûn, yek ji wan mejiyê wan û niviskarê navdar Saîd Hewa û yê dî birêvebirê tevgera wan ê bi navê Ednan Saadidîn. Ji malbatên Silo û Berazî wezîr û serekwezîr jî pêda bûne û ji malbata Zaîm serekê komarê Husnî Zaîm hebû. Serhildana dî sala 2004ê di 12ê Avdarê da çêbû. Ew serhildanek neteweyî bû. Ya gelê Kurd bû. Ew li teviya herêma rojavayê Kurdistanê belav bû. Ji ber wê jî gelek Kurd hatin girtin, binzorkirin, lêdan û kuştin. Ji wê demê ve jî neyartiya deselatdariyê bi gelê Kurd re hîn ji berê mestir bûye. Mixabin hinek basikên tevgera neteweyî ya gelê Kurd di vê serhildanê da û paş têkçûna wê, bûn alîkarên dewletê û bê bi destxistina tiştekî berçav deselatdariya dewletê di herêma kurdî da ji nû ve hat bi cihkirin û ew serhildana pîroz wek “fîtne” hat bi navkirin. Kesekî wek Şêx M. Xeznewî, ku piştvaniya serhildanê kiribû, hat kuştin.

Serekê Sûriyê yê niha Dr. Beşşar Alasad di (34) saliya xwe da bû serekê komarê, ciyê bavê xwe bê hilbijartin girt. Ji bo rêbazkirina vê neqenciyê, destûrê dewletê di zikê saetekê da hat guhartin. Ev kes e dema bûye serek, soz bi devê xwe da gelên sûrî, ku ewê deriyê welêt bo bayê teze veke, rêformên aborî û ramiyarî çêbike, bedkariya karmendên dewletê tune bike û wê Sûriyê bigihîne qonaxek nû, ku tê da mafên mirov, azadiyên ramiyarî û azadiya aborî bên paristin. Ji van sozan ta niha tiştek bi cih ne hatiye. Ew “Behara Şamê“, ku demekê paş destpêkirina serekatiya Beşşar Alasd kintirîn behar bû di dûroka mirovatiyê da. Niha gelek rêber û pêşengên demokrat û kesên li mafên mirov xudan derdikevin girtîne, ji zû ve di zindanê da ne. Ji wan yek profêsorê aboriyê yê navdar e, Arêf Delîle, an jî andamên Encumana Gel in wek Riyad Sêf û Mamûn Humsî…

Di Lubnanê da, leşkerê sûrî gelek salan ma. Ew leşker li gor peymana “Altaêf” bo rawestandina cenga lubnanî derbas wir bû. Lê rast ev leşker bi karên nebaş di Lubnanê da rabû. Ew bû leşkerê talankirin û binvekirina gelê lubnanî. Bêtir ji 20 salan Sûriyan di Lubnanê da zordariya dewletê biribû û pir kesên ji vê yekê hosan bûbûn dane kuştinê. Gelê Lubnanê nema pêvegirêdana welatê xwe bi Sûriyê ve dipejirînand. Pir kesên, ku li ser vê yekê nivisandine an nerazîbûna xwe anîne zimên an dij bi hebûna leşkerî ya sûrî di Lubnanê da xebitîne, hatine windakirin, girtin û bersûckirin. Li vê dawiyê serekwezîrê lubnanî Refîq Herîrî, ku maldarek navdar bû, bizava xwe bo pêdakirina livek civakî, çandeyî û aborî-ramiyarî kir, dij bi hebûna Sûriyê di nav çavên gelê wî da. Ew li gel 22 kesên din bi livbaziyek têrorî ya kirêt hat kuştin. Berî kuştina wî Beşşar Alasad bi xwe gef û gurr dabûn wî û gotibûyê:”Ezê Lubanê di seriyê te da bişkînim.”

Encumana Hêminiya UNO biryarek bi hejmara 1559 derxist, ku hebûna leşkerî û îstîxbaratî ya sûrî li Lubanê nemîne û di warê kuştina serekwezîrê lubnanî Refîq Herîrî da lêkolînek fireh çêbibe. Ew kar dan dest dadkarê alman Detlef Mehlis, ku kesekî di van kar û baran jêhatî û zîrek e. Li ser rapora wî ya, ku ji 58 rûpelan e, gelek guman li ser Sûriyê pêdabûne. Mehlis di rapora xwe navên mezinên dewleta sûrî tîne zimên. Di wê ortê da wezîrê hindirî yê Sûriyê, ku berê deselatdarê rastîn ê Lubnanê bû, General Ghazî Kanaan jîna xwe ji dest bir. Kurê wî yê, ku li Amerîka dijî, daxwaznameyek bo lêkolînê li ser mirina bavê xwe daye dadgehê, ew guman dike, ku bavê wî jî hatiye kuştin. Di nav navên, ku Mehlis dixwaze wan bibe Lubnanê û jêpirînê li gel wan bike, zavayê Beşşar Alasad (Asif Shewket) heye û serekê îstîxbaratê Rustem Ghazalî, ku dibêjin ew Kurd e. Evana li gel birayê Alasad (Mahêr) du stûnên bi hêz in di rêjîma sûrî da. Heger evana bikevin, deselatdariya Alasad jar dibe.

Beşşar Alasad di axiftina xwe ya dawî da, roja 10.11.2005, da xuyakirin, ku ewê li gel Mehlis li gor biryarên UNO 1559 û 1636 kar bike, lê ew seriyê xwe naçemîne, ewê berxwedanê li hember Amerîka, Israîl û dewletên din bike, ew nahêle, ku kesek destê xwe deyne ser Sûriye, û di axiftina xwe da gef û gurr dan Lubnan û Saudî Arabistanê, piraniya hembervaniya sûrî wek ajan û sîxurên biyaniyan bi navkirin. Dr. Kamal Libwanî, ku yek ji demokratên nas e û li Amerîka li gel hinek berpirsên fermandariya amerîkî re rûniştibû, gava li fîrgeha Şamê peya bû, hate girtin. Berî wî jî Haytham Almalêh, ku berpirsekî xebatên mafên mirov e li Sûriyê dan ber dadgeha leşkerî. Mafparêz Anwer Albunnî, ku destûrek nû ji bo Sûriya paş Asad û paş Baas amade kiriye û tê da li ser mafê gelê Kurd jî rawestiye, ji trumbêlê hat avêtin û bi hovîtî li wî dan, birîndar kirin û li kenarê rê hêştin. Gef û gurr bo demokratên Kurd û Ereb ên li derveyî welêt roj bi roj bêtir dibin. Li hindir welêt komikên dij bi rêjîma Baas pirtir û hêzdartir dibin. Gelê sûrî, ku rewşa wî ber wêranî û heriftinê diçe, nema ditirse. Lê mixabin! Piraniya partiyên Kurdan bi hembervaniya erebî ya nijadparêz re li ser bingeha kêmtirîn maf ji bo Kurdan dixebitin, newêrin dev bavêjin rêjîmê û her dibêjin, ku dem nehatiye. Lê parek ji van partiyan jî dibêjin: Nema em seriyê xwe ji Baas re dadixînin. Evana bêtir maf ji Kurdan re dixwazin. Hinek komik jî roxandina rêjîma Baas dixwazin. Van du xêzên ji hev cihê roj bi roj diyartir û zelaltir dibin. Li aliyekî mamhoste Hemid Hac Derwêş seriyê dîlana sist û nerm dikişîne û ji aliyê dî ve Partiya Demokrat a Kurdistan – Sûriye li gel hinek komikên Ereban têkiliyan li gel USA û EU çêdike û dibe alîgirê guhartinekê li Sûriyê. Li Washington, Brûssel, Berlin û Paris bo vê guhartinê civînên hembervaniya demokrat a sûrî çêbûne. Di van kongireyan da mafê gelê Kurd wek neteweyek serekîn di Sûriyê hatiye pejirandin.

Bêguman tevgera neteweyî ya parçeyên dî yên Kurdistanê dikare van herdu seriyên dîlana kurdî ya rojavayê Kurdistanê berhev bîne, gava platformek neteweyî ya kurdî ji bo rojavayê Kurdistanê çêbibe. Lê berî her tiştekî divê em tev bawer bikin, ku êdî keştiya Baas li Sûriyê jî hatiye kunkirin û bi binve diçe, hîvî di vê deselatdariyê da nemane û paş 42 salan ji têkilî û gengeşiyê bi vê rêjîmê re, êdî rûn bi ser dewê van Baasiyan nakeve. Heger ev bawerî li ba hemî basikên tevgera me ya rojavayê Kurdistanê çênebe, berhevhatina rastîn jî bi cih nayê.  yekbûna partiya Azadî ya nû pêda bûye û ser ji nû ve parçebûye vê rastiyê bi cih dike. Gelek roşenbîrên rojavayê Kurdistanê jî gihane vê rastiyê û niha jê re dixebitin.

Divê em qedera gelê xwe bi rêjîmek ve girê nedin, ku ber bi têkçûnê ve diçe.

Zarokên Kurdan biparizin

Cankurd

Roja 09.07.2003 komikek zarokên kurd çû serlêdana balyozxana almanî li bajêrê Şamê, ku gilî û gazincên xwe bikin li ser hêrişa polis û îstîxbaratên sûrî, girtin û lêdan û devavêtina ser wan di roja rêçûna 25.06.2003 da, ku ji aliyê (4) partiyên kurdî ve hatibû li darxistin û ber bi baregeha UNSEF ve çû bûn. Di serlêdanê da zarokên kurd kopiyek ji nameya xwe, ya hîngê bo UNSEF amade kiribûn, dan karbidestên balyozxana almanî. Ev cara yekem e, ku kul û janên gelê me yê Kurd li rojavayê Kurdistanê ji aliyê dewletek europî ve bi vê terzê fermî tê guhdarkirin. Em Kurd ji ber vê yekê dewleta almanî supas dikin û hîvîdarin, ku Almaniya bi firehî li ser vê yekê raweste û ji kêşeya kurdî re li rojavayê Kurdistanê bibe palpişt, ji ber ku gava Kurd her bên pelixandin ewan bêtir berê xwe didin bo welatên biyanî û tên li Almaniya bi cîh û war dibin..Evana jî mirovin û mirov jî bi xwe re  asteng û probleman bo van welatan tînin.

Ji aliyekî dî ve kêşeya paristina mafê zarok û mafê netewan histobariyek navnetewî ye, parek ji wê dikeve ser milê Almaniya jî. Ji vê pê ve jî tiştekî wek vê pirsê kar û barê wan saziyan e, ku xwe wek piştvanên mafên mirov dibînin. Li Almaniya jî evan dikarin agahiyên dirist bi rêya balyozxaneyên welatê xwe li cîhanê bistînin.

Li bakurê Kurdistanê zarokê kurd tê turkkirin, li rojhilatê Kurdistanê zarokê kurd tê fêrkirin, ku niştê wî Iran e û li rojavayê Kurdistanê zarokê kurd ji mafê niştewariyê tê bêparkirin, ew ji dayika xwe dibe û wek mişextiyekî tê jimartin, lê gava mezin dibe wî dişînin leşkeriyê û “histobariya netewî” bo bi cîh bîne.. Ma evana koleyên Turk û Fars û Ereban in? !! Kî vê pîsîtiyê, bêdadiyê û hovîtiyê ji zarokên xwe re dipejirîne, ta Kurd jî bipejirînin?!

Roja 25.06.2003 gava zarokên kurd rêçûna xwe li Şamê kirine, çi tiving bi dest wan da tune bûn, ewan ne şeryar bûn û ne jî bi armanca roxandina sazmana malbata “Esed” ber bi UNESEF çû bûn. Wan mafê xwe yê niştewariyê, mafê xwe di zimanê dayikê da û mafê xwe wek hevwelatiyên sûrî bi şêweyek aştiyane xwastin û anîn ziman. Lê mixabin! Deselatdariya dîktator bi darê zorê, bi lêdan û bi girtinê û bi dijûnên tund û bi bêrûmetî hatin pêş zarokan, li ciyê ku gul û diyariyan bidin wan cilên wan di xwîna wan da sorkirin..

Gelo, bo sazmanek wilo çi tê gotin?!  Ma sazmanek wilo dibe wek “Pêşverû” an “Niştperwer” an jî “Demoqrat” bite hejmartin?  Em tev jî dizanin, ku her sazmanek li cîhanê bi şêweyekê ye ji van du şêweyan: Demoqrat û Dîktator.. Lê mixabin! hinek kes hene hîn jî dev ji vê sazmanê bernadin û tê da hîviya pêşkeftin û demoqratîkirina Sûriyê dibînin..

Di rewşek wek vê da pêwîste, ku tevgera netewiya kurdî li Sûriyê êdî xêzek sor di navbera xwe û vê sazmanê da bikişîne û tiştan bi navêd wan ên rastîn bi nav bike..

Ji tevgera me ya kurdistanî jî li her çar kenarên Kurdistanê tê xwastin, ku ji tevgera netewî ra li rojavayê Kurdistanê bibe piştvan û divê ew bi histobariyên xwe yên netewî rabe.

Gelê me yê Kurd li rojavayê Kurdistanê hîç kêmanî li hember xebata netewa xwe li parçeyên dî yên welatê xwe ne kir û nake, û niha jî ew pêdiviyê alîkarî û her terzekî piştgirtinê ye… Ev alîkarî dikare bi şêweyekî bangeşînî be, dikare bi şêweyekî diravî bo saziyên rojavayê Kurdistanê be û dikare bi şêweya piştvaniya kar û xebata wan saziyan li nav saziyên navnetewî be..

Raste, ku her parçeyek Kurdistanê niha bi kêşeya xwe ve gêro bûye, lê mera hin caran alîkariya birayê xwe yê biçûk jî dike.

Têror di dema niho da

Cankurd

2002

Ji 11ê September a 2001ê ve gelek rexne li Welatên Yekbûyî yên Amerîka (USA) tê kirin, ku ew ji xwe ra mijarên Demokratiyê, mafên mirov û aşîtiyê, li gor normên xwe yên netewî û li gor lişt û berjewendiyên xwe yên netewî bi kar tîne û êdî ew “Paxa Americana” wek “Paxa Romana” ya Imperatoriya Romanan pêda kiriye.. û bi rastî jî ev rexne bi piranî di ciyê xwe da ne û mera dikare wan bi cih bike, lê bêguman ew lêdana ji xafil ve, ku cara yekemîn e wilo Amerîka di kehrkî da tê daxdan û bizdan bûye egera va ramyariya tûj û hêrişkar..û bo têgihîştina vê mijarê bi terzekî baştir divê mera piçekî li ser têrorê bi gelemperî û têrora di dema niho bi taybetî raweste.

Têrorkirina mirovan ji bo armancin ramyarî, weku şêweyeke siyasetê, di dîrokê da pir kevin e û wek em dizanin gelek padişah û qeral bi têrorkirinê hatin kuştin û deselatiya ramyarî ji dest wan derket.. Di dîroka Islamê da jî hinde xelîfeyên giring hatin têrorkirin û deselatiya wan bi wê şêweyê hat roxandin. Çêroka “El-Heşaşîn” di vî warî da pir bi nav û deng e. Wan bi çareyên têrorê teviya rojhilata navîn di destpêka dema dewleta Eyûbî da xistin nav tirsê û gelek bedkariyên mezin kirin, ku êdî navê wan ta roja îro ciyekî bilind di nav tevgerên têrorîst da distîne..

Lê belê di dewleta Urisan da, dema ku Keyserên wan bi zordariyeke hov teviya gelên Rûsiyayê xistin rewşeke hejariya kuşter, li her derekê belengazî, zêwirî û nexweşî pêda bûn, hinek kesan ev rewş minê ne kirin û ji ber tunebûna aceteke din  bo guhartinê dest bi têrorkirina “Neyarê çînbilind” kirin û di wê demê da navê “Narodnîkî” wek tevgereke têrorîst li cîhanê belav bû. Ji wê demê ve ta bi derketina RAF, ETA, IRA û hinek komikên cûre-cûre yên Filistiniyan, têror wek pêşmêrên “kesên bêdeng” dihat nasîn. Stratîciya têrorîstan her ew bû, ku nameyekê bigihînin gelan û dewletan, da guhartinên çînî an netewî an ramyarî li welatekî bi cih bên.. Di wê stratîciyê da > Têrorkirin > şerê Gerîlla > serhildana gel, armancin li pey hev hatin danîn..Têrorkirina Siyasetmendê îtalî Aldo Moro, xudan fîrm û maldarê alman Hans Martin Schleier û serakê misrî Anwer El-Sadat, ku dixwast li gel dewleta Israîlê aştiyê pêda bike, wek nameyên xwînî û tûj hatin dîtin..

Di bîst salên dawiya sedsala 20ê da guhartineke stratîcîk a bingehîn di karê têrorîstan da çê bû, ji dijwariyeke “hindirwelêt” bû dijwariyeke “cîhanî” an “Navneteweyî”… Têrorê xwe wek enîhilmiştekî li hember sazmana, ku li dar e,  da xuyakirinê. Berê têrorîstan xwe bêtir wek navnîşana cîhana sêyemîn a binzorkirî didan diyarkirin, Mesagên xwe bi terzekî xwînî belav dikirin û wek “Propaganda kiryar” didan hewaldanê. Armanca bilind ew bû, ku komikên gel ên bêtir bindest ber bi cengeke reşnîzamî “grillayî” têvebidin an jî piştgirtinê ji daxwazên têrorîstan re bikin. Hinek tevgerên grîllayî jî carcar vedigeriyan kiryarên têrorîst, gava ewan diketin tengiyan an jî kesekî guh nedida daxwaz û livbaziyên wan. Lê belê têrorkirin her di bin kontrola wan da bû û wek aceteke tektîkî bi kar dihat, ne wek stratîciyeke dirêj. Li gel kiryarên têrorî hinde daxwazên aborî, diravî an ramyarî dihatin lêvkirin, û dihat diyarkirin, ku neyarê bi hêz e, bi asanî tê birînkirin û hêrişkirin. Armanca din jî ew bû, ku neyar çewtiyên mezin bike, xwîna xelkê birijîne an hinek mal û xaniyan hilweşîne an bavê ser hinek herêman, da ew wek hovekî bite diyarkirin û bêtir bibe armanc ji her kesekî re, ku ji deselatiya li dar ne xweşnûd e.

Di van salên paşîn da  têror ji livbaziyeke netewî bûye mijareke navnetewî ya pir balkêş. Ne tenê wezaretên hindirî, saziyên  agahîcivandinê an jî polîs pê gêro dibin, êdî ew bûye karekî giring û mezin ji bo wezaretên derve, leşkeriyê û serakên dewletan û UN jî. Têrorîstên, ku tev li van livbaziyên dawîn bûne ji gelek nijad û welatan hatine, em dibînin, ku ne tenê filistînî an yemenî ne. Weku çawa Komonîzm ji kar û xebatin piçûk hilkişiya bû hêzeke hembervan di cîhanê da û pozberiya Kapîtalîzmê kir û giha wê kunaxê, ku Mao Tsi Tong bi dengbilindî got: “Imperyalîzm pilingekî ji kaxezê ye.”, wilo jî tê xuyakirin, ku pilaneke dirêj heye, da ev têror ji rewşa “Message=Name” bigihe kunaxa cengeke fireh dij bi bingehên aborî, diravî û ramanî yên saziya rojavayî “Imperyalîzmê” di cîhanê da.

Bi 11ê September a 2001ê re, ku lêdaneke tûj û xwînî bû, û mezintirîn livbaziyên têrorîstî yên dûrokê bû, diyar bû, ku têrorîst ketine rewşa hêrişên xwînîtir û gelek bi êş dij bi sazmana li dar e..Ew li ciyekî ji aliyê Media ve bêtir tê berçavkirin didin, ne tenê wilo, ewan dixwazin bêtir ziyanên aborî û mirovî bigihînin neyarê xwe. Kuştina bi hezaran mirov wek li New York û Balî çêbûye li ba wan serkeftineke mezin e, û bizava xwe dikin, ku hikariya nefsî pir kûr û mezin be, divê rêç û şopên nebaş li şûn xwe bihêle, teviya gelên, ku dewletên wan ji xwe re neyar dibînin di xwînê da bigevizînin, terazûna ramyarî di cîhanê da bileqînin û bazarên diravî ser û bin bikin. Wek em dizanin, lêdana 11ê Septemberê ziyaneke bi gelek Bilyonan pere gihande sazmana maldar di cîhanê da, Lêdana li ciyên torîstan li Balî li gel armanca çavtirsandinê û xwenîşandanê, bi armanceke aborî jî hat kirin, ku ziyana diravî pir mezin be. Lê belê hinek livbaziyên din ên, ku ne mezin in, dij bi mirovin europî yên sivîl di nimêjgeheke cihoyî da, an jî li Yemenê dij bi keştiya firensî ya petrolê, wek “dersên fêrkirinê” ji Europiyan re hatin pêşber kirin. Hema armanc îro ne tenê balyozxane û kesên diplomatin, weku berê li Afrîka balyozxaneyên amerîkî hatin bombekirin an jî li Saudî Erebistanê gava avahiyên leşkerî yên amerîkî hatin hilweşandin, niha her tiştekî amerîkî, ta mirovên bêsûc û hîç ne li gel ramyariya dewleta xwe ne, evana jî wek armancên têrorkirinê hatine jimartin û ji bo vê yekê jî bi terzekî “îdeolocî / olî” tê peyivîn, tevî ku tunekirina jîna mirovên ne şeryar û ne çekdar di olê da hîç naye pejirandin, kuştina kesekî bêsûc wek kuştina teviya mirovatiyê tê jimartin.

Berê dihatin gotin, ku “di livbaziyeke têrorî da gava têrorîst ziyanekê ne bînin, ew bi xwe serketin e”, lê niha dibêjin: “Divê livbaziyên têrorkirinê ziyaneke mezintir bigihînin neyar, ku di biryara xwe ya ramyarî da şaş bibe û wek dêwê, ku lêdanek ji nişka ve li serî ketiye, vir da û wê da bilolije, nizanibe çi bike.”

Diyare, ku “Cenga dij bi Têrorê” bû egera roxandina deselatiya Talîban li Afganistan û mayîna general Perwîz Muşerref wek serakê Pakistanê, tevî ku Talîban berê bi harîkariya Amerîka hatin ser trata ramyarî û tevî ku Amerîka bi carekê ji hatina Muşerref ser deselatiyê ne xweşnûd bû. Hema wan kesên, ku Amerîka wek berpirsên bilind ên hêrişên New York û Washingtonê dinasîn, ta roja îro ne hatine girtin, ne Usama Bin Ladenê saudî, Ne Dr. Eymen Zewahîrî yê misrî û ne jî Mele Omerê efganî. Amerîka piştên hemî welatên cîhanê dan ber dîwêr û gotê: “Ewê ne bi me re dijminê me ye” û gelek zagonên xwe û yên navnetewî dan çirandinê û xistin bin solan.. Tê gotin, ku cîhan piştî 11 September a 2001 ê ne cîhana berê ye.. Amerîka di têkiliyên xwe da li gel dostên xwe jî, wek Almaniya, Fransa û hinekên din, nema wek berê dilive, dide û distîne..bi zimanekî tûjtir, bi gumanek mezintir û gelek ters û bi hêrs bi wan re dipeyive.. Eve jî şaşbûn û tev li hev bûn e..Amerîka di dema dawîn da li hespê cengê suwar bûye û di warê navnetewî da bi hêrs dixebite.. Wek diyar dike, têrorîstan ev armanc dabûn ber çavêd xwe û ji pilana wan e, ku tevliheviyekê têxînin têkiliyên navnetewî, da Amerîka ya ji xwe re wek neyar Nr. 1 dizanin, bigihînin rewşeke ne baş.

Ev terzê şerkirinê yê nû, ku têrorîst pê dilivin roj bi roj, bo wan ciwanan û kesên dij bi “Imperyalîzmê” dicivîne, wan xurttir dike, û wê rexnevanan li hember sazmana maldar a, ku bi serkêşiya Amerîka ye, bêtir pêda dike. Wek em dibînin, çandeyeke xwînî û nevînî ya req û bi taybetiyên nû li cîhanê belav dibe û  têrora cîhanî dibe yek ji mezintirîn pozberên, ku xwe li hember hevjiyana mirovî hildidin. Bi tunekirina sazmana Talîban dawiya têrorê ne hat û bi girtin an kuştina berpirsên bûyerên 11ê Sep. 2001ê têror ji ortê ranabe, ev kîn û nevîn û neyartiya req zû tev nabe.

Bê guman em Kurd –wek netewek azadîxwaz û aştîxwaz– vê çanda xwînî hîç minê nakin û tevgera xwe ya netewî ji vê rêya çewt û xwar bi xebatek demokrat û aştîxwaz ji hikariya vê çanda ne aştiyane diparêzin. Di tevgera netewa Kurd da delîve bo van kiryarên kirêt û mirovkujan nîne û nikanin ciyê xwe di civata kurdî ya sîngfireh da bigirin.

Shivan Perwer

Cankurd

Bonn, 30.04.2002

Şivan Perwer di stranên xwe de xwe bi (Hozanê Kurdistan), (Dengê Kurdistan) û (Perwer Şivan) navdike. Bi rastî jî ew Dengê Kurdistan e, Kurdistan a ji xew hişyarbûyî, ji temara dirêj, ji tunebûnê, ji bindestî û koletiyê û ji paşvemayînê.. Eger ev dengê Kurdistanê neba, wê hîn pir mirovên me çavgirtî, nezan û newêrek bimana..Bi dîtina min, kasêta Şivan a yekemîn teviya bakurê Kurdistanê, ku di bin mij û dûmanê sibê de hatibû pêçan, ji kok û damaran ve, ji binemaxê ve hejand, êdî dema raketin û dest ji ber xwe berdanê nema, rabin! Hişyar bin! Li ser rêya azadî, serxwebûn û civateke nûjen biholin, zor û setemê nepejirînin, li hember neyarên jînê, neyarê Kurd û Kurdistanê seriyên xwe neçemînin û bibêjin: Em vê koletiyê minê nakin, em ji kesekî re xwe kêm nakin, em aştîxwazin, em serfirazin..û eger pêwîst bû, destan bavêjin rext û tivingan, çi jin û çi mêr, wek piling û şêr, dakevin qad û tratên şer bo mafên xwe yên mirovî û çandeyî, bo jîneke hêjatir û bo welatekî azad û serbixwe…

Ev name, da ku li teviya Kurdistanê wek agirê bi dexl û geniman keve, jê re saziyeke pir bi hêz, mezin û fireh, têgihîştî û xudan pir pere pêwîst bû, di nav zincîrên zindanan re, di nav mayîn û têlên histirî yên serhed û sînoran re, di nav tang û top û qamçeyên neyaran re, di nav çem û çiya û pevçûnên êl û partiyan re, ev name bi dengê Perwer Şivan re, ne te li penahiyê û metroplên Europa belav bû, belê ew giha Qersê, Wanê, Efrînê, Cizîra Botan, Dihok, çiyayê Hemrîn, Şino, Seqez, Bûkan, û Loristanê, ew kete ser lêvên keç û lawanên Şikakan, bû fişeka tivinga pêşmergeyên Barzan, bû qelemê niviskarên Suleymaniyê, bû hêviya Kurdên Elegezê û koçkiriyên li Qirxiziya û Kazaxistanê..Ew bû hêza pişt û piyêd karkiran li Lubnanê…Ma hêzeke Kurdî ya ji Perwer Şivan xurttir hebû?!

Di salên 1976 – 1977 de,  hîngê ez gelek caran hatibûm girtin û binzorkirin, dost û hevalan xwe ji min dûr dikirin, da zenga min negihîne rezên wan jî, rewşa min a diravî jî nebaş bû, ez û xanima xwe hîn di ser mala bavê xwe de li bajêrê Helebê rûniştibûn, ji ber ku gava ez dihatim girtin diviya bû xanima min û herdu zarokên min Dara û Bêrîvan bêtir xemgîn nebin, lew re bavê min, tevî ku xûşk û birayên min jî hebûn, serkohiya xwe li wan jî dikir..Rewşeke wêran bû.. Hîngê bayê şorişa kurdî jî li jêriya Kurdistanê ketibû, basikên neteweya me dîsa di cengeke dirêj û xûnî de şikestibûn û cîhana zordar pişta xwe ji me guhartibû, guhêd xwe ji me re şima kiribûn..

Di wê demê de hogirekî min î berê, ku çû bû Turkiyê bo xwendinê, hat serlêdana min, da ku li ser rewşa min, tiştekî  bo hinde dostên li Europa binivîse, û bi xwe re kasêta yekemîn a Perwer Şivan anî bû..Gote min: „- Ez dizanim rewşa te wêran e, lê gava tu vê kasêtê bibihîsî, wê rêç û şopên hemî îşkence û lêdan û tengiyên zindanan ji mejiyê te birevin. „ û bi rastî min ew kasêt wek hêviyeke mezin, ne tenê bo xwe, belku bo teviya gelê Kurd dît.

Min bi teviya mejî û hîsên xwe guhdariya wê kasêtê kir, dayik û bavê min, jin û zarok û xûşk û birayên min jî. Perwer Şivan bêhêviya, ku mala me xetimandibû, dilêd me tengijandibû, bi dengekî bilind, çirand..Bi stranên xwe yên nûjen, bi gotinên xwe yên, ku wek baraneke xurt bi ser zeviyên tî de dibare, Perwer Şivan em ji rewşeke wêran rakirin û gihandin deraxê mirovên bi hêvî..

Ew kasêt wek agirekî ramanî û çandeyî li teviya herêma Kurdaxê û Helebê bi zûkî belav bû..Birayê xanima min hîngê xudan studioyekî wênekêşiyê bû..Ji wê rojê pê ve, karekî mezin ji wî re çê bû, ji sibê ta bi êvarê ji Kurdan re wêneyên Perwer Şivan pirdikirin û amade dikirin..Ez dikarim bibêjim, ku teviya gelê me li rojavayê Kurdistanê bû dildarê Perwer Şivan û pir hunermendan dest pêkirin, ku wek Şivan rihên xwe dirêj bikin, cil û bergêd kurdî di ber xwe kin û stranêd wî bistirên. Ew hişyariya nû bû egera, ku bi sedhezaran ciwanên Kurd bi ser PKK de çûn û bûn heval û piştvanên wê partiyê, ji ber ku wan dizanî ku Perwer Şivan yek ji stûnên wê partiyê ye.. Em tev jî dizanin, ku partiyekî daxwaza serxwebûnê, dadmendiya civakî û şerê çekdarî bike di nav gelê me de bi zûkî ciwanên xûngerm bi ser xwe ve tîne, lê Perwer Şivan teviya gelê me kir ciwanekî xûngerm û avêt qada şerê neteweyî bo azadî û serxwebûnê..

Ez di 09.09.1997ê de hatim Almaniya û di 10.09.1997ê de çûm serlêdana Perwer Şivan li bajêrê köln. Min ji wî re kasêtek tijî helbest û silav bi xw re bir..Bi min re jî biraderekî hunermend hebû, ku bi reqs û konçekiya kevnare namdar bû.. Piştî em li ser mijara Folklorê peyivîn, em çûn ser mijara ramyarî û min ji Perwer Şivan xwast, ku li ser PKK bipeyive. Perwer Şivan got:

„ PKK, em li vir van sê–çar kes in, ev e jî belavoka me ya, ku em dixwazin wergerînin bo Kurdî û Almanî..Merivên me ne pirr in, lê baweriya me xort e.. Ez dixwazim tu alîkariya me di rêya serxwebûnê de bikî, tev li vê xebata pîroz bibî„..

Perwer Şivan li ser sira hunermend di şorişê de peyivî, li ser pêwîstiya şerê neteweyî û ruhê şorişgeriyê di nav gelê me de. Got:“ Divê em li çandeya xwe ya neteweyî, li Folklora xwe, li cil û bergên xwe û li gelê xwe yî hejar û bindest xudan derkevin..“

Hîn di wê demê de, Perwer Şivan ji min re wek mirovekî têgihîştî, niştperwer û rênas hat dîtin..îro Perwer Şivan yek ji kesên tewr têgihîştî ye di kêşeya kurdî de, ew histobariya xwe ya hunerî û neteweyî bi zanabûn û hostayî dike..bê guman..

Min jî ji wî re jiyana hunermendê polonî yê mezin Şopan anî zimên, di welatê xwe de nema dikarî dengê xwe bilind bike, lew re koç kir çû Parîsê û di weseka xwe de nivisand: „Eger ez mirim, dilê min derxînin û bishînin welatê min Poloniya, di axa welatê min de veşêrin“…Perwer Şivan bersiv da: „ Ez jî amade me bo di ber welatê xwe de her tiştekî bidim.“

Ji wê rojê ve guhê min li Şivan e, me gelek caran hevdu dît, wî xebata xwe li komeleyên PKK bo şevan, bo hînkirina hunermendên ciwan û bo bilindkirina dengê neteweya Kurd dikir, min jî gor kanîna xwe xebata bo zimanê Kurdî û nivisandina bi Kurdî dikir.. Li Newrozan, li rêçûnan, li her derekê, ku tê de pêwîstî bi xwepêşandanê heba, Perwer Şivan li pêşiyê bû, di seriyê dîlana xebatê de, bi folklora kurdî, bi cil û bergên kurdî, bi zarê kurdî û bi tenbûra kurdî, daketibû meydana têkoşînê..Perwer Şivan gelek roj û şevên tarî jî dîtin, ji dest nezanan û xinizan, ji ber zordariya hinek bêvacan, ji ber gef û gurrên nandoz û serhişkan, di pir şevan de Perwer Şivan pêrgî nerindiya, hêrişan û zordariyan hat, neyar û rengeneyaran li pey wî bûn, dij bi wî bûn, li hember wî bûn, lê ew Dengê Kurdistan bûn, seriyê xwe neçemand û ji ya xwe nema..

Perwer Şivan ne tenê di nav Kurdan de, di qada strana gelêrî û şorişî de, li gelek welatan, di nav pir neteweyan de, wek nîşaneke bilind a têkoşîna bo azadiyê û serxwebûnê tê dîtin.

Carekê me ji Instîtuta Kurdî re li bajêrê Bonnê şevek dirist kiribû, Perwer Şivan jî hat li wir hinde stranên xwe stran, bê egerek diyar, ji nişka ve peyayêd PKK hêriş ser xelkê şevê kirin, li gelek kesan dan û xwastin zirareke mezin bigihînin Perwer Şivan, lê Kurdan di ber wî de berxwedaneke hêja kirin, ew parastin. Di wê navê de, ez li ba Perwer Şivan bûm, di paş perdeyê de, min ji wî re camek çayê biribû û em dipeyivîn. Perwer Şivan gote min:“ Cankurd! Evana  ne bi serê xwe ne..Ev kar ne yê Kurdan e..Evana bela xwe ji min venakin ji ber ku ez bûme mitek di çavên dîktator û hovan de..“

Ez çûm ba berpirsê PKK yê li wir bû û min ji wî xwast, ku hêrişa xwe rawestînin, wî merivî got: „ Her bawer bike, ev kêmanî ne bi dilê min e, lê ferman û biryar ji jor ve hatine, ez çi bikim?!“

Erê ez çi bikim?!  Ez bi herdu aliyan re dirêj peyivîm, me Şivan ji wir derxist û me soz kir, ku bi şev dereng em li mala me bên ba hev û li ser vê mijarê bipeyivin. Perwer Şivan ne hat..Ew soz bi cih nehat..Roja din gava min Perwer Şivan li Instîtutê dît, min jê pirs kir: Bo çi tu nehat?! Gote min, ku berpirsê Instîtutê Yekta û hinek kesên din tirsiyane, ku ev soz xefk û dav be bo lêdana Şivan.. Xwedê dizane, ez nizanim, lê baş tê bîra min, ku Perwer Şivan bi xwe her li gel dialogê bû, û digot: „Bira, evana nezanin..“

Perwer Şivan pêrgî gelek hêriş û gef û gurran hat û ta niha jî neyar li pey wî ye, dixwaze konsert û şevêd wî hilweşîne, lê gelê Kurd dizane, ku hunermendê wan ê tev bilind dengê neteweya wan e, lew re pilan û lîsk û bizavên neyaran û rengemaran badilhewa diçin..

Perwer Şivan bo azadiyê, bo berhevhatinê, bo xwenasînê, bo ravekirin û bilindkirina kêşeya kurdî, bo parastina zar û folklora kurdî, bo nirxdayîna mezinên Kurdistanê, bo hembêzkirina hemî hêz û ramanên gelê xwe di van sî salên dawî de bûye sîwana hunera neteweyî û li ser navê xwe, navê (Dengê Kurdistan) bi kar û xebata xwe ya hêja tomar kir.

Ji vê bêtir ez tiştekî nabêjim..