Kurd çi dixwazin?

July 15, 2010

Pir ji zû ve ye, ev têkoşîna neteweyî… Di va têkoşîna lehengî ya neteweya Kurd de, gelek xûn hate rijandin, xûna mirovê Kurd her çiyayek û her newalek li Kurdistanê avda. Neyarên vê neteweyê pir zorbazî di niştê me de kirin, bi hezaran hezar mirovên me qir kirin, gund û bajêrên me wêran kirin, em ji nav zevînê me koç kirin, bi darê zorê em dane ber xwe û ji ber çemên welatê xwe yê xweşik û ciwan, ji ser kaniyên avê, ji nav bax û baxçeyên me derxistin û em birine welatin biyanî yên çol, û şûn û warên me hatin kavilkirin…

Gelo, ev tev ji ber çibû? An ji bo çi bû? Ma tenha ji ber ku me dixwast ku em bi Kurdî stranan bibêjin?…Tenha ji bo ku keyên gundên me, karbidestên qeza û û bajêrên me Kurd bin? An ji ber axazin bilindtir van heme serpêhatî çê bûn? Van malmezin û rêber hatin darvekirin, van kiç û law di zindanan de hatin kuştin û tunekirin? Van gund û bajêrên me dane ber top û gulleyan, an jehr û Napalmê?

Mixabin…Sed car mixabin! Ku hinek siyasetmendên Kurd, paş evqas qurbanî, paş çendîn serhildan û hilgavtin, dixwazin armanca me ya mezin û serekîn bincil bikin, û hinek ji wan jî bizava xwe dikin ku têkoşîna gelê me wilo erzan û heban bikin, û bi ser ve jî dibêjine me:”-Eger em nebana ev gel tune bû!”…

Mixabin, gelek roşenbîr jî ji van “Wetenfiroşan” re seriyên xwe dihejîn û bi heft desmalan li ber deholên wan hildiperikin û ji wan re bi şev û roj tewdikin.

Çawa gelê me bê wan tune bû? Ma ne ewana zarokên wan dayîkan in, ewên ku di hembêza dayik û bavên şorişvan de, mezin bûne? Ma qey evana dûroka me ku bi şoriş û serhildanan xemilandî naxwînin? Ma qey evana dikanin navin wekî yên Dr. Fuad, Dr. Dêrsimî, Şêx Saîd Pîran, Xoybûn û Agirî ji deftera me ya zêrîn sîlbikin?

Ez dibêm ku gelê me ne ji bo ziman û çanda xwe tenê evqas xebat û kefteleft kir, ne ji ber xistina çend nûnerên xwe di parlemanên neyaran de ev qurbaniyên mezin dan, ne ji bo Autonomî tenê, ne ji bo herêmeke federal tenê, zincîreke dirêja a şoriş û serhildanan, ku di xûna zarokên wî de hatiye avdan, di dûrokê de pêda kir. Bêguman armanceke wî ya mestir hebû, û hîn jî ew armanc bi cîh nehatiye. Ew jî rakirina tixûb û serhedane, yên ku neyar û kolonyalîstan di nav zevînê wî re pêdakirine, bihevxistina parçeyên kûzê wî yê ku bi destên dijminan hatiye şikandin, û standina azadî û serxwebûna Kurdistana wî ye…

Dibe ku hinek ji rêberan gav bi gav, li gor hêz û kanîn û zanîna xwe, ber bi armanca pîroz a gelê xwe ve diçin, û tew peyva “Serxwebûnê” nînin ser zimanê xwe. Eve “siyaseteke” ne şaş e, dibe hinek jî bo parçeyekî Kurdistanê dixebitin, yên dî ji wan re niha ne giring in, eve jî dikeve mejiyan û têye pejirandin, lê tew naye pejirandin ku yek li hember yekbûna hêzên neyaran, li hember peyman û hevkariya wan, tenha bi parekî ji hêza xwe ya tevayî bilive û bixebite…

Ya tev wêran û nebaş jî ewe, ku yek hîviya “Serxwebûna Kurdistanê” di dilê gelê xwe de vemirîne, bo hinek tektîkên xwe yên partînî tinaziyên xwe bi axaza Serxwebûnê bike, wê armancê wekî çewtiyeke dûrokî bide diyarkirin, û çanda siyasî gelê xwe de xêzeke dij bi Serxwebûna Kurdistanê pêda bike, û rêçên livîna wî ber bi hembêza neyaran ve biçin.

Advertisements

Yarê

Cankurd,  1972

Ho şepalê,

wek şemalê,

tu zirav û nazikî

Tayê sunbul,

nola bulbul,

tu dilê min kul dikî

Şox û şengê,

wek welatê min,

tu xweş û rindikî

Geh bi şalî,

geh bi alî,

geh bi tox û laçikî

Tu dilên lawan bi çavên xwe,

nexweş û zer dikî

Giş dizanin,

tu ji min lawî,

ji dil da hezdikî

De were yarê, netirse,

tu ji bo çi feydikî?

Bendewarim,

tu mirazê xwe bibînî, şabikî…

Heme Teyar

Tîpguhastin: Cankurd

kurdistanicom@yahoo.de  |   DUSK, P. O. Box: 410 120 , D – 53023  Bonn
„Ev stran ji aliyê Albert Socin û Eugen Prym ve di sedsala Nozdehê de li Zaxo hatiye bihîstin û nivisandin û li Petersburgê/Rûsiya hatiye belavkirin“

Hêy…

Hemeteyar vê dibêjîd dayê,

Li min bike tegbîrê, rayê

Ez dê rabim, çime „biçime“ Bexdayê.

Go: Kurê min, Zibêr paşa xweş paşa ye

Zibêr birayê te ye

Ew hakimekî bi zorbe ye

Dê tu here, dilê te ye

Vê Hemeteyar tuyî delalî

Çenteyeg „çenteyek“ lee’l û mirarî

Bo wezîrî bike diyarî

Hemeteyar derketiye

Ji Amêdiyê bi xwar ketiye

Çenteyeg lee’l û miralî „mirarî“ vî biriye

Ji Amêdiyê suwar bûye

Li Navkurê peya bûye

Ji Navkurê suwar bûye

Li ava Zey derbaz bûye

Li Heblêrê „Hewlêrê“ peya bûye

Ji Heblêrê suwar bûye

Li konaxeke vê çûyî ye

Li gundekî peya bûye

Ji wî gundî suwar bûye

Sê konaxa “qonaxa’ vê çûyî ye

Li Kerkûkê suwar bûye

Sê konaxa vê çûyî ye

Li Bexdayê peya bûye

Qesta wezîrî kiriye

Ew diyarî bo wezîrî biriye

Kêfa wezîrî pê hatiye

Wezîrî vê dibête

Hemeteyar te kî divête?

Hemeteyar vê dibête

Min paşay ji te divête

Go ev wezîr e, xweş wezîr e

Ew paşay e, bê qusûr e

Bo Hemeteyar vê dabî „dabû“ semûr e

Go hatî mala Hedrîs e „Edrîs e“

Ew nav şûla qewî pîs e

Hemeteyar ser xwe bi bêrî kîs e

Hemeteyar vê rabûye

Wezîrî xilat kiriye

Kîse li ser xwe bibiriye

Ji Bexdayê derketiye

Ew hatî Karaçolanê

Kaxezek hinartî bo Xalid axa, mîrê Dobanê

Em dê kîne „keyne“ du mîranê

Hemeteyar xweş kelat e

Kaxez hinartin welat e

Bo eşîreta dane xilat e

Ji Karaçolanê “qereçolan ê” verê bûye

Li Kerkûkê peya bûye

Bi çehvê rojê ve hatiye

Li Heblêrê peya bûye

Ji Heblêrê derketiye

Li ava Zey derbaz bûye

Hemeteyar xwey kîn e

Kaxezê hinarte bo Behdîne

Hemeteyar xwey mekseb e

Ordî dêna girê Mihemmê Ereb e

Girê Mihemme Ereb e rûniştiye

Ordiya xwe vegirtiye

Kaxez Behdîna gerayiye

Ew Behdîna verê bûne

Ji Zêrbarê bi derketîne

Girê Mihemme Ereba suwar bûye

Hemeteyar çav bi kêl e „kil e“

Tu şeng e suwarî di kehêl e

Ordî di înadîne Simêlê

Li Simêlê ordî bûyîne

Çen „çend“ eskere vexundîne

Li Simêlê kom kirîne

Ji Simêlê suwar bûye

Li Asîhê peya bûye

Hemeteyar sing bi go ye

Xalid Axa dîlî çûye

Go em dê çîne „dê biçine“ ser Zaxo ye

Ew rabû subehî zû ye

Eskerê xwe rakiriye

Li ber Zaxoyê ordî bûye

Top dêna li Tirbê Ciho ye

Zaxoyê rabin subehî tîtave

Ordî dêna şikefta zav e

Şer kirî li pişta xendekê

Hedê Namirê pi „bi“ çavekê

Evro diçin tola Hesen Begê

Simo, Nêmir herd „herdu“ birane

Herduka şîrêt „şûrêd“ xwe kêşane

Evroke diçîn tola mîrê Şêxan e

Şer kirî li pira Mezin e

Dez „dest“ avêt şîrê „şûrê“ Sosên e

Evro diçin tola sayê mezin e

Şer kirî diwazde Milan e

Şêxa dane vêtkin şedîdan e „vê dikin li cedîdane!!“

Berwarî mandî amane „man remane“

Ha „hat“ Tetarê Nîrî „Nûrî“ ye

Dez „dest“ avêt şîrê „şûrê“ Misrî ye

Derbê ewwil temiriye

Hat sarimê „şûrê“ bi ciwanî

Tu çi şêreg „şêrek“ ji van şêran î

Ji hemiya vî desêlanî „dest hilanî“

Şêxa û dana „zana“ rabûne

Ew hemya bi xar çûne

Berwarî xelas kirîne

Nee’man Beg vegeriye

Suwareg „suwarek“ bi dîv „dûv“ ketiye

Şaşiga xwe avêtiye

Suwar li şaşigê peya bûye

Ew ji ber suwarî xelas bûye

Suwarê vê gihîştiye

Şêrî xwe avêtiye

Suwar li şîrî „şûrî“ bûye

Heta şîrê „şûrê“ xwe lê girtiye

Nee’man Beg zêde kiriye

Xencera xwe avêtiye

Li xencerê peya bûye

Heta vî xencerê standiye

Nee’man Begê zêde kiriye

Ji ber suwarî xelaz „xelas“ bûye

Şêxa dana „zana“ zivirîne

Ser ordiyê peya bûne

Namûsê xwe vê kirîne

Berwarî qut kirîne

Qubad paşa ji qesrê hatî xware

Bi gel xwe man çen „çend“ suware

Çû bin xîvetê Hemeteyar e

Go: Me sulh e, me hîvî ye ev care

Qubad paşa vehatiye

Bin xîvetê peya bûye

Hîvî ji Ehmed paşa bûye

Qise li ser xwe bibiriye „biriye“

Ehmet paşa vê rabûye

Ji ber Zaxoyê ve çûye

Eskerê xwe vî biriye

Ew li Akrê peya bûye

Derba vî zêde kiriye

Qîzê di wezîrî vê dayiye

Ew hemiyê sulh kirîne

Zibêr paşa paşayê Behdîna

Hemî hakimê razî kiriye

Kelha Amêdiyê rûniştiye

Hukmet li hemî Behdîna kiriye

Go : Hatî careg „carek“ ji cara

Vê tşimbîne „dişibîne“ belgêd dara

Ez hatim ji wê ve

Rehmet li dê babe guhdara…     

Were, em bifirin

Cankurd

Were,

Bi hev re

Em ji vir biçin

Xwe ji dem û cîh azad bikin

Bi hev re

bala û gelek dûr bifirin…

û li niştekî dûr

dûrî van kelehan

dûrî van sebehan

Em ji xwe re

Li bihiştekê bigerin…

û gava em westiyan

bila em bi hev re bimirin…

Were,

Em li pêlên zireya Atlantik suwar bin

Bi ber bad û bahozek nû Kevin

û ji va rengejiyana bi gelek rûyan

rizgar bibin…

Were,

Em bi tiryaxa evîneke nû

Ser ji nû ve

serxweş û mest bibin

û li hember hêrişa kîn û nevînê

em yekhest bibin…

…û bila li ber çiraxa evîna min û te

bi hezaran gulbax û behar geş bibin.

Were,

Em di nav stêrkan de zevîneke nû

Ji xwe re pêda bikin

…û wê zevînê li ser navên xwe tomar bikin.

Em ê li wir,

her bîranînekê sîl bikin

van bêbextan

û van perwazkiriyan

tevan ji bîr bikin…

Were,

Em piyala dawî bi destpêkeke nû dagirin…

Em bala û bilind hilkişin

Bi milyonan meh û salan

di ser van asoyan re bifirin…

De bila tev li pey me bibêjin:

Heywax, evana çi zûkî hatin û çûn?

çi zûkî ji nêv me barkirin?

û çi zûkî jiyan û mirin…

jiyan û mirin…?

14.12.2007

Ebo Muslim ê Xurasanî

Cankurd, 13. Juli 2010

Tê gotin ku Ebo Muslimê Xurasanî bi xwe li ser têkiliya xwe bi deselatdariya malbata Ebbasî re çêrokeke wilo gotiye: „Evdalekî Xwedê di ber termê şêrekî mirî re derbas bû, û di ber xwe de got:“Mixabin! Ajalekî giranbiha yê wekî şêr dimire û ên bihakêm wekî seg û mişk dijîn“. Pişt re destên xwe ber bi asîmanê ve vegirtin û diraz û axaz ji Xwedayê xwe kirin, ku ew şêr vejîne. Xwedê tea‘la axaz û dirazên wî bi cîh anîn û şêr ji mirinê rabû, vejiya. Şêr gote evdalê Xwedê:“Ez ê her berxwedariya te bikim, lora ku tu bûyî egera vejîna min, hema tirsa min ewe ku ez bedkariyekê bikim û tu dirazekê li ber Xwedayê xwe bikî, ez dîsa bimirim. Lew re bo min pêwîste ku ez te bixum, da jiyana te nebe egera mirina min.“

Ebo Muslim gotibû, ku bê kefteleft û bizavên wî, malbata Ebbasiyan, ku hatibû bêhêzkirin ji aliyê Umewiyan ve, nedibû xudana deselata xwe ya hêzdar. Wî Ebbasî ji mirinê vejandin, lê ewana ji hebûn û jîn û hêza wî tirsiyan, lew re mayîna xwe di kuştina wî de dîtin.

Ebo Musilm Evdirehmanê Xurasanî, mirovekî Kurd bû, serkêşê bangeşîniya „mediya“ Ebbasî bû li Xurasanê, li bakurê rojhilatê Îranê, û bi ser de jî waliyê „qeralê“ wê deverê bû. Pêşnavê wî Îbrahîm bû, û jê re „Bavê Îshaq“ û „Mîrê malbata pêxember –Selewat û silav lê bin-„ digotin. Hema navê wî yê rastîn eve: Îbrahîm kurê Osman kurê Yesar kurê Sundus kurê Hozen e.

Sala 100ê Hicrî (koçî) li Mahê Besrayê ji dayîk bû, Mahê Besrayê ji aliyê fermî ve girêdayê Esfehanê bû. Ew li ba herdu kurên Îdrîsê U‘clî mezin bû, û paş ku bû lawekî 7 salî, têkiliya wî bi Îbrahîm kurê Îmam Muhemmed ê Ebbasî re çêbû. Ew kete berdestiya Îbrahîmê Îmam, û Îbrahîmê Îmam paşnavê wî guhart, û wekî şandiyekî bangeşînî (propagandayî) ew bo devera Xurasanê li ser pişta kerekî şand, û li wir xiste kar û dota Ismaîlê Taî, ku ji peyrewên Îmam Îbrahîm bû, li wî markir, qelenê wê jî 400 Dirhem bû, û ji wê jinê bo Ebo Muslim 2 dot (qîz) pêda bûn, yek bi navê Esma û ya dî bi navê Fatme bû.

Pişt re Ebo Musilm wekî nûnerê malbata Ebbasiyan hate dîtin. Ebbasî nofirka duwemîn in di deselatdariya îslamî ya cîhanî de, paş têkçûna xîlafeta Îmam Elî kurê Ebî Talib – Xwedê jê razî be– .

Berî Ebbasiyan, malbata Umewî, di navbera salên (041 -137 Hicrî ) de, nofirka yekemîn avakirin. Paş ku kurê Îmam Elî, Elhesen –Xwedê jê razî be– rê ji Mua’wiye Bin Sufyan re vekir, û destê xwe ji bizava bo standina Xîlafetê kişand.

Paş mirina Îbrahîmê îmam, Ebo Muslimê Xurasanî yê ku zîrek û jêhatî bû, xebata xwe li Xurasnê gudand, û piştvaniya xwe ji malbata Ebbasî re kêm nekir. Ji aliyên ramiyarî û leşkerî ve Xurasan xiste destê xwe û tevî ku hîn ciwanmêrek bû, ji gelek gelan mirov li hawîr xwe civandin. Bi taybet ji gelên ne Ereb, wekî Kurd û Farsan, ku ji ber zordariya malbata Umewî dinalîn. Hozanvanekî navdar (Evdillah kurê Siyar) dizanî ku wê agirekî mezin ji ber wê yekê pêda bibe. Lew re di helbesteke xwe de anî bû zimên, ku di nav ariyê „xuliyê“ de çirîska agirî heye, û pir hindik maye ku gurr bibe.

Di demeke kurt de, ji ber hêzdarbûna kesaniya Ebo Muslimê Xurasanî, peyrewên wî pêda bûn, û bi taybet ji wan mirovan, ên ku nema baweriyê bi deselatdariya malbata Umewî dikin, ew malbata ku destê wan di xûna Îmam Elî de –Xwedê jê razî be– sor bûbûn, û seriyê kurê wî El-Huseyn –Xwedê jê razî be– hatibû birrîn.

Li Xurasanê, di navbera herdu êlên Qeysî û Yemanî yên Ereb de, ku ji hêzên Umewiyan bûn, kîn û nevînî „kurh“ hebû, lê gava dîtin û bihîstin, ku Ecem „Gelên ne Ereb“ di bin alaya Ebo Muslimê Xurasanî de li hev dicivin, hatin ba hev, neyartiya xwe ji bîr kirin, şora xwe kirin yek, û bizava tunekirina wî û bangeşîniya wî kirin. Ebo Muslim ne zîrek û jêhatî ba, Ereb wê di keftelefta xwe de biserketana.

Li ser rewşa daniştvanên Xurasanê, çêrokek di dûrokê de, bi zimanê Erebî hatiye lêkirin, tê de hatiye, ku rojekê Ebo Muslim ji pîremêrekî Herowî pirsiya: „Tu çend salî yî?“ Pîremêr gotê:“Ez 6 salî me.“ Ebo Muslim got: “Çewa tu şeş salîyî, û tu pîremêrekî dora 70 salî dixuyî?” Pîremêr got: “Van şeş salin, tu deselatiyê dikî, em di hêminî û dadiyê de dijîn, berî tu bêyî vir, em her di bin zor û setema Umewiyan de bûn, lew re wan hemi salên berê ji temenê min nayin jimartin, em berê  mirî bûn.”

Jîna Ebo Muslim kin bû. Ew tenê 32 an 35 salan jiya, hema navê wî ta niha di dûrokê de wekî navdarekî mezin maye. Ew nekêmtir mirovkuj û rûtirş bû ji mîrê Ereb ê navdar Elheccac Etheqefî, ku gelek xûn rêt û demekê teviya Îraqa Erebî ji ber zorbaziya wî dinalî. Ebo Muslim ne dikenî û ne jî rûgeş dibû. Baweriya xwe bi kesekî nedihanî, guman dibir ser her yekî, lew re jî dostên wî kêm bûn û pir kesên derdora xwe jî kuştin an dane kuştinê.

Tê gotin, ku gava Ebu Muslim çûbû Xurasanê, xudanê xanekê zordarî li wî kiribû û dûvê kerê wî jêkiribû, û pişt re dema Ebo Muslim bi hêz bû, ferman da bi herifandina wê xanê, û ew ferman bi cîh hat.

Dûroknas Ibin E’sakêr, dibêje ku carekê Ebo Muslim xutbe dida, û kesek rabû ser xwe. Ebo Muslim jê pirsiya:“Çine van cilên reş ên ku te irine ber xwe?“ Mêrik bersiv da, got ku roja  cenabê Pêxember –Selewat û silav lê bin– vekiriye û deselatî ji Muşrîkan standiye, kelahekî reş dabû seriyê xwe, û evana cilên karmendên dewletê ne. Ebo Muslim yekser bang li xulamekî xwe kir û gotê:“Seriyê wî bibirre.“

Dûroknas Ibin Cerîr jî dibêje, ku Ebo Muslim di ceng û pevçûnên xwe de bûye egera kuştina bêtir ji 600.000 mirov. Ji wan jî hinek kesên navdarên malbata Ebbasiyan jî hebûn, wekî Suleyman Bin Kethîr, Lahiz Ibin Qureyz û Ebo Selme Elxelal.

Gava gumanên Xelîfeyê Ebbasî, Elmensor, li ser Ebo Muslimê Xurasanî mezin bûn, şand pey hoşmendekî ji peyrewên xwe, yê ku navê wî Yezîd kurê Musil bû, û jê pirsiya ka çi bike, da Ebo Muslimê Xurasanî di nav gelên dewletê de di ser wî re neyê dîtin. Yezîd gotê, ku divê şûr vê mijarê bibirre. Xelîfê Ebbasî got: „-Weylo, Xwedê zimanê te bibirre, ezê çewa wî bikujim, û wî em bilind kirin, piştvaniya me kir û navê me hilda jor?“ Wilo got û hoşmendê xwe ji koçka xwe derkir. Paş demekê, gava Elmensor rast Ebo Muslim ê Xurasanî kuşt, dîsa wesand pey wî şîretvanî, ew hat û Elmensor gotê ku cara pêşîn dema wî şîreta kuştina Ebo Muslim li wî kiribû, ew şîret di cîh de bû, hema Elmensor tirsiya bû, ke ew gotin derkeve û bigihe Ebo Muslim ê Xurasanî û bo xelîfê Ebbasî bibe egera serêşeke mezin.

Ev yeke nîşana bilindahiya cîhê Ebo Muslim ê Xurasanî ye di nav dewleta Ebbasiyan de. Xelîfeyê Musilmanan ditirse ku gotina ji devê wî derdikeve bigihîne Ebo Muslim û ji wî serêşeke mezin pêda bike, ji ber ku cîhê Ebo Muslim paş roxandina dewleta Umewiyan û xistina wê destên Ebbasiyan, bo gelek mezinên wê dewletê nîşana wefadariya wî bû ji malbatê re, ew malbata ku xwe ji nijd û pişta cenabê pêxember Muhemmed –Selewat û silav lê bin– dibîne û xwe wilo dide  nasîn di nav neteweya musilman de.

Gava Elmensor çûye Hecê, Ebo Muslim jî di saya wî de çûye, ji ber ku Xelîfeyê Ebbasiyan, Ebol Ebbas Esefahh‘, ku birayê mezin ê Elmensor bû, wilo ferman da bû. Ebo Muslim bi heyteholeke mestir ji ya birayê xelîfê hatiye silavkirin. Dexsîna dilê „hesûdîya dilê“ Elmensor ji wê yekê pêda bûye, û ew dexsînî hîn bêtir bû gava camêriya Ebo Muslim ji xelkê re di wan rojên Hecê de ji ya  wî bêtir bû.

Tê gotin ku Ebo Muslim li ber Xwedê xwe geriye, lava kiriye, ku dilovaniya xwe li wî bike, û gotiye ku wî kirasekî ji zorbaziyê û hêrişbaziyê dirûtiye û li govdeyê zaroyên Elebbas kiriye, û ta roja binveçûna deselatdariya wan, wê ew zorbaziya ku dikin, li ser navê wî bite qelemkirin, lew re ew xwe tawanbar dibîne û ji Xwedê lêborînê dixwaze.

Rast jî xelîfeyên Ebbasiyan pir xûnrêj bûn, Birayê Elmensor, Ebolebbas, ê ku di sala 136ê koçî de geber bûye „miriye“, di dûrokê de bi „Elseffah‘ – Xûnrêj“ hatiye naskirin.  Elmensor ji wî lawaztir û jîrtir bû. Gava ew derdiket ser menberê û xutbeya Înnê dida, ew digiriya, û paş ku ji mizgeftê derdiket wekî hovekî bê dîn û bê wijdan mirov didane kuştinê. Bi şev di defterekê de navêd neyarên xwe dinivîsandin û roja dî seriyên wana bê ku wan bide dadgehê didan birrandin.

Gava Elmensor deselat standiye û ferman daye bo avakirina bajêrê Bexdadê, ji zanayê olî navgiran Ebo Henîfe xwest, ku ew bibe dadkarê wî, Ebo Henîfe nepejirand, lew re ew binzor kir ku ji koçka wî re qermîtan çêbike, paş demeke dirêj ji wî karî, ku pir bi êş bû, Ebo Henîfe kire berpirsê avakirinê, pişt re ew da girtin û di zindanê de da jehirkirin, kuşt.

Xelîfeyê Elmutewekêl Elebassî ji henek û tinazan hezdikir, û li ba wî herdem çiwalekî tijî mar û dûpişk hebû, gava dixwest ji xwe re bi mêvanên xwe û berpirsên dewletê bikene, koleyekî wî deriyê çiwalê wî vedikir û bi ser wan rûniştiyan de dadiweşand. Giş ji tirsa diqîriyan û hildigavtin, hema mar û dûpişkan hinek ji wan digestin, ku demeke dirêj ji ber jehra wan dinalîn an jî dimirin. Xelîfeyê Harûn Erreşîd, ku li ba Ereban pir dadmend û zana û siyasetmend ditê pesindan, di yek rojê de ferman da deselatdarekî  xwe yê bi navê Hemîd Bin Quh’tebe bo serîbirrîna 60 mirovên Elewî, yên di zindanê de girtî bûn, mîr Hemîd jî ew ferman bi cîh anî, tevî ku ewana di piraniyê de pîremêr û lawên piçûk bûn. Paş demekê mîr Hemîd li ber dostekî xwe, yê bi navê  Ebdullah Elbezzar Elnîsaborî bû, poşmanî û mikiriya xwe li ser vê qirkirinê anî bû zimên û giriya bû.

Sala 132 Koçî, Ebo Muslim ê Xurasanî yê ku li navçeyên derdora xwe, wekî kesekî hêzdar, camêr û wêrek navdar bûbû, kanî bû gelê bajêrê Nîşaborê, ku waliyê wê yê Umewî Ibnilkermanî bû, bi ser xwe ve bîne, û bi taybet gundiyên gundên derdora bajêr, ku ji aliyê leşkerê Umewî ve, di bin pac û xûkê de westiya bûn. Ebo Muslim bi zûkî serhildana gel li dijî Umewiyan pêda kir, Ibnilkermanî kuşt û bajarê Nîşaborê bi dest xwe ve anî. Pişt re leşkerekî mezin bi hev xist û avêt ser Merwan kurê Mihemmed, xelîfeyê taliyê di zincîra xelîfeyên Umewî de. Merwan ber bi Misirê ve reviya, û li Bosîrê hate kuştin, û bi teherî dewleta Umewî di sala 132ê Koçî de ji ortê rabû.

Ev serkeftina mezin a Ebo Muslim, bû egera guhartina rûyê dûroka Rojhilata Navîn, û navenda hêz û deselatiya îslamî ji welatê Şamê hate welatê Mêzopotamiya, ku hîngê paytext ê  Ebbasiyan li bajêrê Kofe bû, pişt re gava Elmensor Bexdad da avakirinê, paytext hate Bexdadê û li wir rûpelekî nû yê çandeyî, siyasî û şaristanî vebû.

Sala 136ê Koçî xelîfeyê Ebbasî, yê ku bi navê Ebolebbas ê Seffah‘ (xûnrêj), navdar bû, mir, û birayê wî Ebo Ce’fer Elmensor bû xelîfe. Wî gelek dexsînî ji wêrekî, camêrî û hêzdarbûna Ebu Muslimê Xurasanî dikir. Tê gotin ku Navê Ebo Muslim li ba Ebbasiyan, ta dema xelîfeyê Elmamon, û li nav gelên herêmê li gel yên Erdeşîrê Farsî û Îskenderê Mekdonî dihate lêvkirinê.

Sala 137ê Koçî, Elmensor çû Xurasanê, da „Beye’tê“ ji gelê wir ji xîlafeta xwe re bistîne, bi herdu çavên xwe dît, çewa gelê wir ji Ebo Muslim hezdike, û bi wî serbilind e, ku dewleta Umewiyan roxand, û li wir pê hoş bû, ku Ebo Muslim ne amade bû silaviya wî bi camêrî bike, tevî ku ew xelîfeyê heme Musilmanan e. Ev rewş wekî „Xiyanet“ ji aliyê wî ve hate dîtin.

Hîn di dema deselatdariya birayê wî de, carekê gava Ebo Muslim hatibû serlêdana xelîfeyê Eseffah‘ tew guh neda bû Elmensor. Xelîfe jî li wê yekê hişyar bûbû, û gava ji Ebo Muslim pirsiya bû, bo çi wilo guh neda bû birayê wî, Ebo Muslim ê zîrek bû, gotibû ku di wê  ‚meqamê‘ cîgehê de rêzgirtin tenê bo xelîfeyê çêdibe ne bo kesekî dî. Ew bûyer hîn di seriyê Elmensor de weku diriyeke  nizimkirinê veniştibû.

Paş demekê Elmensor nûçe hinart ji Ebo Muslim re, da bê Îraqê, li ber wî raporekê li ser Xurasanê bide. Ebo Muslim nediviya biçe ba Elmensor, hema dostê wî Nêzek jê re got ku pêwîste ew biçe, ji ber ku Elmensor ji malbata Ebbasiyane, ku xwe ji pişt û nijdê malbata pêxember –Selewat û silav lê bin– dizanin, çiqas ew bêhêz û lawaz be jî, dîsa ew xelîfeyê heme Musilmanan e. Hema pêwîste gava ew digihe ba Elmensor, wî yekser bikuje, ji ber ku pêbawerî bi wî nabe. Ebo Muslim rê û çare nedît, rabû çû serlêdana Elmansor û bi xwe re 8000 şervan birin. Di rê de hinek peyrewên Ebo Muslim gotinê ku dibe niyeta Elmensor ji vê vexwendinê nebaş be, û gotinê ku Elmensor mirovekî xûrêj û xapînok û dil tijî kîn û nevîn e. Divê Ebo Muslim bi nameya wî ya hingivînî tew neyê xapandin.

Elmensor bi heyteholeke mezin silaviya Ebo Muslim kir, da ew çi gumanan nebe ser pîlana wî. Ebo Muslimê ku dîplomatekî navdar bû, ber dilê xwe av direşand û hîvî dikir, ku ew bi zimanekî nazik kanibe astengiyên di nav xwe û xelîfeyê de rake. Hat bîra wî jî ku tenha wî kanî bû serhildana apê Elmensor, Ebdellah kurê Elî, yê ku xîlafet ji xwe re maf dikir, şikand û dibe bo xatirê wê qenciyê û alîgirtinê, pêwîste Elmensor çi nebaşiyan bi wî neke. Hinek peyrewên Elmensor xwe di paş balifan de veşartibûn. Elmensor ji mêvanê xwe ditirsiya. Di nav gotinan re destek li destekî xist, ji nişka ve peyrewên wî derketin û Ebo Muslimê, ku pêwîst bû bê çek û deban derbas be kona xelîfeyê xwe, dane ber şûr û xenceran, ew kuştin. Elmensor ferman da, ku gelek pereyên berê di tûrikan de amadekirî bûn, bi ser xelkê civiyayî de bireşînin, da gel bi civandina wan pereyan gêro ‚mijûl‘ bibe. Peyrewên Elmensor termê Ebo Muslim rakirin û avêtin çemê Dîcel.

Tevî ku Ebo Muslim ji Ebbasiyan re dewleta Umewiyan roxand, alaya Ebbasiyan bilind hilda. Ew alaya ku bi „Sehab“ (bi wateya „Ewir“) dihate navkirin li ser rumekî ji 14 gazan hatibû venan, û deselatiya wan li Xurasanê bi hêza siyaseta xwe û bi wêrekî û camêriya xwe mekin kir, û tew tiştekî nebaş di mafê wan de nekir, dîsa jî ew dane kuştin, û bi ser ve jî hozanvanekî Ereb di helbesteke xwe de Ebo Muslim wekî kesekî xiniz û xayîn bi malbata Ebbasiyan re daye xuyakirin û gotiye:

Erê…Bavê te yên Kurd ji zû ve xiniz bûn.“

Mixabin, ev nêrîna gelek Erebane li ser Kurdan, ta roja îro jî.


Ez ji serxwebûna Kurdistanê re dixebitim

Ez ji serxwebûna Kurdistanê re dixebitim

14.07.2010

Min bihîst ku hêjayekî Kurdan gotiye:”Ewê gota serxwebûna Kurdistanê bike, êdî ew xayîn e!”

Hêjayo! Bi Xwedê, ez ji serxwebûna Kurdistanê re dixebitim, û eve armanca min a tev bilind e di jîna min de, û ez amade me di ber vê yekê de canê xwe jî bidim. Heger eve “xiyanet” e bo gelê Kurd, de rabe ji comerdiya xwe navê min di lîsteya xayînan de binivîse. Hema her bawer bike, wê rojekê ev gelê binzorkirî bigihe serxwebûna xwe û wê navên xayînên dij bi serxwebûnê di deftera xwe ya zêrîn de nebîne…Wê sergoyên Kurdistanê jî bi wan “xayîn” ên rast xayîn neyên navkirin. Ez soz didim te.

Hêjayo!

Te dikanî bigota:”Ewê serxwebûna Kurd û Kurdistanê dixwaze, dilgermekî nezan e, helbestvan û xewnok e.” an jî te bigota:”Qey ew har bûye, bi çiya ketiye, û ji xwe re koçk û serayan li ser ewiran pêda dike, çêrokên Avatarî (1) ji xwe re vedihûne, an ew ciwanmirovekî tênegihayî siyasetê ye…” Hema kesê/a serxwebûna Kurd û Kurdistanê ji xwe re bike armanc û axaz, tu wî/ê  wekî “Xayîn” bidî şeqlekirin, eve tew nakeve seriyan û pêwîste tu mikiriyê bi çewtî û şaşî û kêmhişiya xwe bînî zimên û poşmaniya xwe li ber gelê xwe bidî diyar kirin.

Li gor ya te be, heme rêber û mezin û serkêşên gelê me, yên xûna xwe, can û malê xwe, bo vê yekê dane, tev xayîn bûn…Qey Dr. Fuad, Şêx Seîdê Pîran, Leyla Qasim, Dr. Şivan û Mazlum Dogan xayîn bûn? Hema di van 30 salên dawî de bi hezaran law û kiçên me yên leheng ji serxwebûna Kurdistanê re zevîn û çiyayên xwe bi xûna xwe avdane. Qey ewana giş nandoz û dizkar û keleş bûn, peyrewên neyaran û “Caş” bûn?

Di vir de, tu û çi kesê/a wek te diramîne, nagihin toza bin lingên wan fedekaran, niştperweran û azadîxwazan…Şehîdan…

Ewana ciwan bûn, ji Kurdaxê, li rojavayê Kurdistan, ji Behdînan û Soran li jêriya Kurdistanê, ji Sine û Mahabad û Xoy, li rojhilatê Kurdistanê, ji Amed, Batman, û Siwêreka bakurê Kurdistanê, û ta ji komarên asiyayî yên Sovêtistana berê, hatin, lek bi lek, da di ber gelê xwe de berxwedanê bikin û ji serxwebûna niştê xwe re xûna xwe bidin. Qey evana tev “Xayîn” bûn?

Gelê Kurd dixwaze di nav hev de, bi hev re, wekî neteweyeke cîhanê bijî, azad û serbixwe… Kesek nikane vî mafî herdem bincil bike, bitepisîne…û ji mejiyê gelê me sîlbike…Ev ramana hêja û pîroz ji zû ve ketiye seriyê min jî, û wekî min bi mîlyonan mirov li Kurdistanê hene, ku amadene di ber serxwebûna Kurdistana xwe de canê xwe bidin.

*Herbijî têkoşîna neteweya Kurd bo Serxwebûna Kurdistanê

———————————————————————————

(1): Avatar: Navê filmekî bi fantaziyê dagirtî ye, ku dikêmtirî salekê de bi milyaran pere anîn.